أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

356

قانون ( فارسى )

مرحلهء پيدايش داء الثعلب و داء الحيه علاج خوبى است . زخم و قرحه : با پيه كهنه بر قرحهء صعب العلاج مالند مفيد است . افشره‌اش يا گلش را با آب شاهتره و اسكنجبين بخورند از گرى و خارش سودمند است و افشره از گل مؤثرتر است . اندامان غذا : كبد را تقويت كند ، بندآمدنهاى كبد را بگشايد ، درد و ورم كبد را علاج كند . داروى ورم معده و سفتى سپرز است . از درد كمر - قطن - و نشانه‌هاى عارضى استسقا مفيد است . و در اين معالجات گياه و افشره‌اش هر دو مفيدند . اندامان راننده : با شراب خورند در علاج زخم روده خوب است . تبها : افشره‌اش و بويژه اگر با افشرهء خاراگوش باشد در علاج تبهاى مزمن و كهنه سودمند است . غاغاطى : سنگى است سبك و بوى قير مىدهد ( شبق ) . مفاصل : داروى نقرس است . سر : دودش از صرع مفيد است . اندامان راننده : علاج خفگى زهدان است . زهرها : از دودش حشرات گريزانند . غراء ( سريشم ) : مزاج : سريشم پوست حيوانات در اول گرم و خشك است . سريشم ماهى كمتر گرم است ليكن خشك است . خاصيت : هر سريشمى چسبنده و خشكاننده است . آرايش : سريشم ماهى با روغنهاى برچهره‌ماليدنى و در داروهاى ضد برص وارد است . سريشم پوست گاو و غيره را بسوزانند و شستشو دهند در زدودن بوى گند تن كار توتيا مىكند . قرحه : سريشم پوست حيوان و سريشم ماهى را بر پوست مالند علاج ( سعفه ) است و بر سوخته نهند نمىگذارد تاول زند . سريشم پوست گاو را با سركه بر قوبا يا گرى پوست‌انداز مالند و بيمارى بسيار ريشه‌دار نباشد علاج خوبى است . و اگر با عسل و سركه بر زخم مالند مفيد است . سريشم ماهى در داروهاى علاج گرى چركين وارد است . سر : سريشم ماهى جزيى از مرهم قرحهء سر است . سينه : سريشم ماهى با سركه تناول شود از خون برآوردن نافع است و بدين منظور سريشم ماهى را با داروهاى ديگر مىآلايند . غاليون : دارويى است خوشبوى . خاصيت : در شير ريزند شير مىبندد ، خشكاننده است ، كمى تند است و خونريزى را قطع كند . و براى سوختگى خوب است . غوشنه ( روشنگ ) : از تيرهء قارچ است و شكلش بدان مىماند كه پياله‌اى را بر شكمى كوچك و ترنجيده گذارند . آن را خشك مىكنند بهم مىآيد و مزه‌اش به كركرك مىماند ، در شستشو به كار مىبرند و در ترشيها مىريزند ، مزه‌اى لذيذ دارد و از كركرك لذيذتر است . مزاج : به اندازهء قارچهاى ديگر سرد نيست . خاصيت : مانند قارچهاى ديگر بدخلط نيست ، شايد تخمير و قلويتى در مزاجش باشد . غرب ( پده ، وزك ) : گزينش : الياف و صمغش ارزش دارويى دارد . آن را نشتر مىزنند و شيره از آن مىتراود و مىبندد و مادهء بوره‌اى كه در آن است از هر مادهء بوره‌اى ديگر براى خوردن بهتر است . خاصيت : گل و برگ و افشرهء گل و برگش مىخشكاند و نمىگزد و گس‌مزگى دارد . اليافش قوت آن را